കേടായ കറൻസി, ബാങ്കുകൾ മാറ്റി നൽകും

കറൻസി ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ കേടായ നോട്ടുകൾ ലഭിച്ചാൽ അല്ലെങ്കിൽ കയ്യിലുള്ളവ ഏതെങ്കിലും രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയാത്ത വിധമായാൽ എന്തുചെയ്യും? ആർ.ബി.ഐ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശ പ്രകാരം ബാങ്കുകൾക്ക് കേടായ കറൻസി നോട്ടുകൾ മാറ്റാം.  

കീറിയതോ ഒട്ടിച്ചതോ മറ്റെന്തെങ്കിലും മാറ്റം വരുത്തിയതോ ഇനി ഉപയോഗിക്കാനാകാത്തതോ ആയ നോട്ടുകൾ മാറ്റുന്നതിനുള്ള മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ ആർ.ബി.ഐ പുറപ്പെടുവിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഫോമുകൾ പൂരിപ്പിക്കാതെ തന്നെ ഈ ഇടപാടുകൾ പൊതുമേഖലാ ബാങ്ക് ശാഖയിലോ സ്വകാര്യമേഖലാ ബാങ്കിൻ്റെ കറൻസി ചെസ്റ്റ് ശാഖയിലോ ആർ.ബി.ഐ ഇഷ്യൂ ഓഫീസിലോ നടത്താം. കേടായ നോട്ടുകൾ മാറ്റുന്നതിനുള്ള സേവനവും പൊതുജനങ്ങളുടെ സൗകര്യാർത്ഥം ടി.എൽ.ആർ (ട്രിപ്പിൾ ലോക്ക് റിസപ്റ്റാക്കിൾ) കവറുകൾ വഴി നൽകുന്നുണ്ട്.

ഇന്ത്യൻ കറൻസി നോട്ടുകൾ പേപ്പറിൽ നിന്നാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത് എന്നതിനാൽ, കാലക്രമേണ, അവ കീറിപ്പോവും. ചിലപ്പോൾ എടിഎമ്മുകളിൽ നിന്ന് പോലും കീറിയ കറൻസി നോട്ടുകൾ ഡിസ്ചാർജ് ചെയ്യപ്പെടുന്നു, പക്ഷേ ക്യാഷ് ഡെപ്പോസിറ്റ് മെഷീൻ കീറിയതോ കേടായതോ ആയ കറൻസി സ്വീകരിക്കില്ല.ആരും അത്തരം നോട്ടുകൾ സ്വീകരിക്കാൻ തയ്യാറാകാത്തതിനാൽ കീറിയ നോട്ടുകൾ കൈവശം വച്ചിരിക്കുന്ന ആളുകൾക്ക് ഇത് ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. ഈ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കാൻ, മലിനമായ/വികൃതമായ/കേടായ കറൻസി നോട്ടുകൾക്കു പകരം പുതിയ നോട്ടുകൾ മാറ്റുന്നതിനുള്ള സൗകര്യം ഒരുക്കാൻ റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ (RBI) ഇന്ത്യയിലെ എല്ലാ ബാങ്കുകളോടും നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ അത്തരം നോട്ടുകളുടെ മൂല്യം നിർണയിക്കുന്നതിനും പുതിയ നോട്ടുകൾ എങ്ങനെയാണ് ഇത്തരം മലിനമായ നോട്ടുകളുടെ ടെണ്ടർ ചെയ്യുന്നയാൾക്ക് വിതരണം ചെയ്യേണ്ടത് എന്നതിനെക്കുറിച്ചും വിവിധ നിയമങ്ങളുണ്ട്.

50 രൂപയോ അതിൽ കൂടുതലോ മൂല്യമുള്ള കീറിയതോ മലിനമായതോ ആയ നോട്ടുകളിൽ കീറാത്ത  ഏറ്റവും വലിയ ഭാഗം നോട്ടിന്റെ പൂർണ രൂപത്തിന്റെ  80 ശതമാനത്തിൽ കൂടുതലാണെങ്കിൽ, മുഴുവൻ മൂല്യവും തിരികെ നൽകും.  ബാങ്കിൽ ഏൽപ്പിക്കുന്നത്  നോട്ടിന്റെ പകുതി വരെ കീറിയ ഭാഗം മാത്രമാണെങ്കിൽ  അതിന്റെ 40 ശതമാനം മൂല്യം തിരികെ നൽകും.  ബാങ്കിൽ ഏൽപ്പിക്കുന്ന നോട്ടിന്റെ അവശേഷിക്കുന്ന ഭാഗം പൂർണ രൂപത്തിന്റെ  40 ശതമാനത്തിൽ താഴെയാണെങ്കിൽ  ബാങ്കുകൾ പ്രസ്‌തുത നോട്ടുകൾ മാറ്റി നൽകില്ല.

അങ്ങേയറ്റം പൊട്ടുന്നതോ മോശമായി കത്തുന്നതോ കരിഞ്ഞതോ വേർപെടുത്താനാകാത്ത വിധം ഒരുമിച്ച് കുടുങ്ങിപ്പോയതോ,   സാധാരണ കൈകാര്യം ചെയ്യലിന്  കഴിയാത്തതോ ആയ നോട്ടുകൾ ബാങ്ക് ശാഖകൾ കൈമാറ്റത്തിനായി സ്വീകരിക്കില്ല. പകരം, ഈ നോട്ടുകൾ ടെൻഡർ ചെയ്യാൻ ഉടമകളെ ഉപദേശിക്കും. റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ ഇഷ്യൂ ഓഫീസ് ഒരു പ്രത്യേക നടപടിക്രമത്തിന് കീഴിൽ അവ കൈകാര്യം ചെയ്യും.

ആർ.ബി.ഐയുടെ നിയന്ത്രണമനുസരിച്ച് ഏത് ബാങ്കിലും പോയി ഈ നോട്ടുകൾ മാറ്റിയെടുക്കാം.റിസർവ് ബാങ്ക് പറയുന്നതനുസരിച്ച് ഒരു ബാങ്കിനും നോട്ടുകൾ മാറാൻ കഴിയില്ലെന്ന് പറയാൻ അനുവാദമില്ല. സെൻട്രൽ ബാങ്കിൻ്റെ നിർദ്ദേശങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, അത് പാലിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചാൽ ബാങ്ക് അനന്തരഫലങ്ങൾ നേരിടേണ്ടിവരും.

  ഒരു വ്യക്തിക്ക് 5,000 രൂപയിൽ കൂടുതൽ കേടായ 20 നോട്ടുകൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ ഇടപാട് ഫീസ് ബാധകമാകും. ഒരു കൈമാറ്റം നടത്തുന്നതിന് മുമ്പ്, നോട്ടിൽ സുരക്ഷാ ചിഹ്നങ്ങളുണ്ടോ എന്ന് പരിശോധിക്കേണ്ടത് പ്രധാനമാണ്. നോട്ടുകൾ മാറാൻ ബാങ്ക് വിസമ്മതിച്ചാൽ ഓൺലൈനായി പരാതി നൽകാം.  

^{How to exchange damaged currency notes following RBI guidelines. Find out where and how to exchange torn, pasted, or unusable notes without hassle.}