മിഡ്എയർ റീഫ്യൂവലർ വിമാനങ്ങൾ വാങ്ങുന്നതിനുള്ള കരാറിൽ ഇന്ത്യൻ എയർഫോഴ്സിന് വേണ്ടി മത്സരം തുടരുന്ന ഏക കമ്പനിയായ ഇസ്രായേൽ എയ്റോസ്പെയ്സ് ഇൻഡസ്ട്രീസ് (IAI), പദ്ധതിക്കുള്ള 30 ശതമാനം ‘മേക്ക് ഇൻ ഇന്ത്യ’ നിർദേശത്തിൽ പൂർണമായി സഹകരിക്കുമെന്ന് അറിയിച്ചു. എന്നാൽ വിമാനങ്ങൾ എവിടെ തയ്യാറാക്കുമെന്ന കാര്യത്തിൽ കമ്പനി പ്രതികരിക്കാൻ വിസമ്മതിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ഏകദേശം 8000 കോടി രൂപയുടെ കരാറിൽ ആറ് മിഡ്എയർ റീഫ്യൂവലർ വിമാനങ്ങളാണ് ഉൾപ്പെടുക.
കരാർ നേടുകയാണെങ്കിൽ ഉപയോഗശൂന്യമായ പഴയ ആറു ബോയിംഗ് 767 കൊമേർഷ്യൽ വിമാനങ്ങളെ റീഫ്യൂവലർ വിമാനങ്ങളാക്കി മാറ്റി ഇന്ത്യൻ എയർഫോഴ്സിന് നൽകാനാണ് പദ്ധതി. അതേസമയം കരാറിനെ ചൊല്ലി ചില പ്രധാന ആശങ്കകളും ഉയർന്നുവരുന്നുണ്ട്. പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായുള്ള 30% ‘മേക്ക് ഇൻ ഇന്ത്യ’ നിർദേശം പാലിക്കുമെന്ന് കമ്പനി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, വിമാനങ്ങൾ എവിടെയാണ് നിർമിക്കപ്പെടുക എന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യക്തത നൽകാൻ ഐഎഐ വിസമ്മതിച്ചതാണ് പ്രധാന ആശങ്ക. നിർമാണപ്രക്രിയ, ഇന്ത്യയ്ക്ക് ലഭിക്കുന്ന സാങ്കേതിക പ്രയോജനങ്ങൾ എന്നിവ സംബന്ധിച്ചും കൃത്യതയില്ല.
പുതിയ വിമാനങ്ങൾക്കു പകരം ഉപയോഗിച്ച പഴയ ബോയിംഗ് 767 വിമാനങ്ങളെയാണ് റീഫ്യൂവലറായി മാറ്റി നൽകാൻ പദ്ധതിയിടുന്നതെന്നതും ആശങ്കയ്ക്ക് ഇടനൽകുന്നു. പഴയ വിമാനങ്ങളെ പുതുക്കിപ്പണിതാലും, അവയുടെ ദീർഘകാല സാങ്കേതിക വിശ്വാസ്യത, പരിപാലനച്ചിലവ്, സുരക്ഷാ നിലവാരം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പ്രതിരോധ വിഭാഗത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർന്നിട്ടുണ്ട്. കഴിഞ്ഞ 15 വർഷമായി വിവിധ കാരണങ്ങൾ കൊണ്ട് റീഫ്യൂവലർ വിമാനങ്ങൾ വാങ്ങൽ പ്രക്രിയ മുന്നോട്ട് പോകാതെ നിന്നതും മറ്റൊരു വെല്ലുവിളിയാണ്. മുമ്പത്തെ ശ്രമങ്ങൾ തടസ്സപ്പെട്ടതുപോലെ, ഈ ഇടപാടും പല നിബന്ധനകളും ആശങ്കകളും നിറഞ്ഞ സാഹചര്യത്തിലാണ് മുന്നോട്ടുപോകുന്നത്.
കൂടാതെ, ബിഡ്ഡിങ്ങിൽ പങ്കെടുത്ത മറ്റ് റഷ്യൻ, യൂറോപ്യൻ കമ്പനികൾ ഇന്ത്യൻ നിബന്ധനകൾ നിറവേറ്റാനാകാതെ പുറത്തുപോയതിനെ തുടർന്ന് ഐഎഐ ഏക വിൽപനക്കാരനായി മാറിയ സാഹചര്യവും ‘സിംഗിൾ വെൻഡർ’ ആശങ്കകൾ ഉയർത്തുന്നു. ഇത്തരത്തിലുള്ള അവസ്ഥയിൽ വിലയും വ്യവസ്ഥകളും ഇന്ത്യയ്ക്ക് അനുകൂലമായി ചർച്ച ചെയ്യാനുള്ള സാധ്യത കുറയുമെന്ന വിദഗ്ധ വിലയിരുത്തലുകളുണ്ട്.
Israel Aerospace Industries (IAI), the sole bidder for a $8000 Cr mid-air refueller deal, promises 30% ‘Make in India’ but faces concerns over using refurbished Boeing 767s and lack of clarity on manufacturing location.
