ആരായിരുന്നു അലി ലറിജാനി?

ഇറാൻ്റെ രാഷ്ട്രീയ-സൈനിക ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രമുഖനായ നേതാക്കളിലൊരാളായ അലി ലറിജാനിജാനി ഇസ്രായേൽ വ്യോമാക്രമണത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ്. ഇറാന്റെ പടയോട്ടങ്ങൾക്ക് പിന്നിലെ ബുദ്ധികേന്ദ്രമായിരുന്ന അദ്ദേഹം, പശ്ചിമേഷ്യയിലെ യുദ്ധം അതിന്റെ ഏറ്റവും തീവ്രമായ ഘട്ടത്തിൽ നിൽക്കെയാണ് ഇല്ലാതാക്കപ്പെടുന്നത്.

ആരായിരുന്നു അലി ലറിജാനി?
ഇറാനിലെ അതിശക്തമായ പുരോഹിത-രാഷ്ട്രീയ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച ലറിജാനി, രാജ്യത്തിന്റെ ദേശീയ സുരക്ഷാ മേധാവി എന്നതിലുപരി മികച്ച അക്കാഡമിക് പണ്ഡിതൻ കൂടിയായിരുന്നു. പാശ്ചാത്യ തത്വശാസ്ത്രത്തിൽ ഡോക്ടറേറ്റ് നേടിയ അദ്ദേഹം, ഇമ്മാനുവൽ കാന്റിനെക്കുറിച്ച് ആധികാരികമായ പുസ്തകങ്ങൾ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. തത്വശാസ്ത്രത്തിലെ ഈ അറിവ് തന്റെ രാഷ്ട്രീയ-നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങളിലും അദ്ദേഹം പ്രയോഗിച്ചിരുന്നു. 12 വർഷം ഇറാൻ പാർലമെന്റ് സ്പീക്കറായും ഇറാന്റെ ആണവ ചർച്ചകളിലെ മുഖ്യ പ്രതിനിധിയായും അദ്ദേഹം തിളങ്ങി.

യുദ്ധതന്ത്രങ്ങളിലെ ‘ബുദ്ധികേന്ദ്രം’
പരമാധികാരി ആയത്തുല്ല അലി ഖമേനിയുടെ വധത്തിന് ശേഷം, ഇറാന്റെ യുദ്ധകാല തന്ത്രങ്ങൾ മെനയുന്നതിലും രാജ്യത്തെ നയിക്കുന്നതിലും ലറിജാനിക്കായിരുന്നു മുഖ്യ പങ്കുണ്ടായിരുന്നത്. ഇറാന്റെ ‘യഥാർത്ഥ ഭരണാധികാരി’ (De-facto leader) എന്നാണ് ഇസ്രായേൽ അദ്ദേഹത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്. തന്ത്രശാലിയായ ഭരണാധികാരി എന്ന നിലയിൽ ഇറാന്റെ ആഭ്യന്തര-വിദേശ നയങ്ങളിൽ വലിയ സ്വാധീനം അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു.

ഈ വധം പശ്ചിമേഷ്യയെ എങ്ങനെ ബാധിക്കും?
ലറിജാനിയുടെ മരണം ഇറാൻ ഭരണകൂടത്തിനുള്ളിൽ വലിയ ശൂന്യത സൃഷ്ടിക്കും. മിതവാദി എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭാവം ഇറാന്റെ നിലപാടുകൾ കൂടുതൽ കടുപ്പിക്കാൻ ഇടയാക്കിയേക്കാം. ഇത് മേഖലയിലെ സംഘർഷം കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാക്കാനും സമാധാന ചർച്ചകളുടെ സാധ്യതകൾ ഇല്ലാതാക്കാനും കാരണമായേക്കും.

ali larijani, iran’s former parliament speaker and key strategic mastermind, has been killed in an airstrike. explore the life of the philosopher-politician who shaped iran’s national security